0
0

کتاب شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحکم و درر الکلم‏

۴۹,۰۵۰ تومان ارزانتر از همه جا

نام كتاب: شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم و درر الكلم‏
نويسنده: آقا جمال خوانسارى، محمد بن حسين‏
محقق / مصحح: حسينى ارموى محدث، جلال الدين‏
زبان: عربى- فارسى‏
تعداد جلد: 7
ناشر: نشر الکترونیک اشارت

کتاب شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحکم و درر الکلم

« شرح محقق خوانسارى بر غررالحکم و دررالکلم»، از بهترین شروح فارسى کتاب شریف غررالحکم و غررالکلم، به قلم جمال‏ الدین محقق خوانسارى است.

مقدمه و تصحیح استاد محدث ارموى بر ارزش اثر افزوده است.

ساختار:

کتاب در هفت مجلد منتشر شده است.

شش جلد اول به شرح کلمات شریف حضرت و جلد آخر به فهرست موضوعى اختصاص یافته است.

 محتوا:

تألیف این اثر به خواهش شاه سلطان حسین بوده است که از آقا جمال خوانسارى درخواست کرده که غررالحکم را به فارسى شرح کند تا فارسى زبانان نیز بتوانند از آن گنج گهر استفاده کنند.

عبدالواحد بن محمد بن عبدالواحد تمیمى آمدى، از عالمان بزرگ شیعى قرن پنجم، با دیدن صد سخن گزیده جاحظ، آن را براى بیان بلاغت حضرت کافى ندانست و خود دست به جمع ‏آورى سخنان آن حضرت زد و با آنکه چندین و چند برابر آن را گرد آورد؛ امّا خود را در انجام وظیفه ‏اش ناتوان دید و این سخنان را« نمى از یمى» دانست.

از آن پس، این کتاب به دست ناسخان و شارحان افتاد و هر یک، فراخور حال خویش، چیزى بر آن افزود و به ارجمندى این مجموعه افزود.

ترتیب سخنان امام در« غررالحکم»، بسیار ساده و براساس حروف الفباست که شیوه ‏ا ى است آسان‏یاب.

آمدى، تنها به زیبایى معنوى جملات حضرت نظر داشته و آنچه را گوش‏نواز و مقبول عقل دیده، با حذف اسناد و راویان آن و گاه با تقطیع اصل سخن به چند پاره، به ترتیب حروف الفبا ذکر کرده است.

این مجموعه، در قرن دوازدهم به دست آقا جمال ‏الدین خوانسارى ترجمه و شرح شد و در دو جلد رحلى در دسترس جویندگان معرفت قرار گرفت.

این شرح، تقریبا از همه شروح دیگر کتاب، مفص- ّل‏تر و جامع‏تر است.

مرحوم میر جلال‏ الدین حسینى ارموى، نزدیک به چهل سال پیش، این ترجمه و شرح را تصحیح کرد که در هفت مجلّد بارها منتشر شده است.

جلد اوّل این مجموعه،

در برگیرنده مقدمه مصحّح در بیش از یکصد صفحه است. این مقدمه، شامل سه بخش اصلى است:

۱- شخصیّت امام على( ع)،

۲- زندگى، آثار و شخصیّت آمدى،

۳- شخصیّت و زندگى آقا جمال خوانسارى. ارموى،

به تفصیل اظهارات دیگران در باب مصنّف و شارح« غرر» را از منابع متعدّد نقل مى‏ کند و گزارش‏هاى نسخه‏ شناختى مختلفى را مى‏ آورد و در آخر، نسخه مورد اعتماد خود را معرّفى مى‏کند.

این مقدمه مفصّل، از نظمى شایسته برخوردار نیست و در آن، مطالب به انحاى مختلف، گفته و باز گفته شده و سیر منطقى ندارد. 

پس از آن، مقدمه مترجم( آقا جمال خوانسارى) آمده است که در آن، به اختصار، هدف خود را از ترجمه،« استفاده عام از این اثر در خور» ذکر کرده و گفته است

که در موارد لزوم، به ترجمه اکتفا نکرده، بلکه به شرح و تقریر( ایضاح و افصاح مراد) دست یازیده است.

در بخشى از این مقدمه مى‏خوانیم:

« تا آنجا که بر حسب تتبّع ارباب تحقیق معلوم شده است، دو شرح بر غرر الحکم آمدى نوشته شده است:

۱- شرح آقا جمال خوانسارى:

این شرح معروف‏ترین و مهم‏ترین شرحى است که بر این کتاب شریف نوشته شده است، بلکه شرح منحصر به فرد این کتاب است،

زیرا شرح دوم، چنانکه معلوم خواهد شد، شرح کتاب دیگرى است؛ به این معنى که شارح قبل از شرح کلمات و اخبار کتاب غررالحکم را طبق نظر خود بر موضوعاتى تقسیم نموده و در واقع کتاب آمدى را از وضع اصلى بیرون کرده و کتاب دیگرى نموده است.

سپس به شرح آن کتاب مستخرج از کتاب اصلى که خودش استخراج نموده پرداخته است؛ لیکن آقا جمال مرحوم بدون هیچ گونه تصرّفى در وضع کتاب به‏ شرح آن پرداخته است».

سپس متن« غررالحکم» و شرح آن آورده مى‏شود که تا پایان جلد ششم ادامه مى‏ یابد و ۱۱۰۵۰ سخن کوتاه را در برمى‏گیرد.

 

جلد هفتم این مجموعه

، شامل فهرست موضوعى کتاب است و در آن، مباحث به صورت موضوعى طبقه ‏بندى شده است.

پاره ‏اى از عناوین جلد هفتم :

ایمان، مؤمن، بلا، بطر، بلاغت، وطن، ذلّت، تحقیق، سوء خلق، خلقت، مجالست، جوار، احتکار، صدیق، صمت، صوم، صبر، قضا، تهمت، هیبت، یتیم و یقین.

شیوه شرح آقا جمال،

به این صورت است که نخست متن سخن امام را مى‏ آورد و در صورتى که مفردات این حدیث نیاز به توضیحى داشته باشد، آن را بیان مى‏کند.

آنگاه ترجمه تحت ‏الفظى و درست آن، در چارچوب ساختار زبان مبدأ آورده مى ‏شود و سپس ترجمه آزادتر یا شرح آن نقل مى‏شود و اگر لازم باشد، اندکى به تفصیل مى‏ گراید.

ترجمه و شرح‏ها یکسان نیستند؛

گاه بسیار موجز و گاه مفصّل‏ اند.

براى مثال در شرح کلمه ۸۲« الصمت وقار، الهذر عار» تنها مى‏ نویسد:« خاموشى، تمکین و وقار است و هرزه سرایى، عیب و عار».

امّا در شرح کلمه ۷۷« الفقد أحزان» نزدیک به یک صفحه توضیح مى‏دهد و اختلاف نسخ را در باب« الفقد» یا« الفقر»، نقل مى‏کند.

گاهى نیز، احتمالات معنایى گوناگون را در باب یک سخن بیان مى‏کند. براى مثال، در شرح کلمه ۱۲۳« الفاجر مجاهر» چنین مى‏نویسد:

« گناهکار، آشکارا کننده است؛ یعنى هر گناهکارى چنین است و گناه را پنهان نتوان کرد؛

زیرا که هر چه کرده شود، بر خدا آشکار است و هر گاه بر خدا آشکار باشد و کسى از او حیا نکند، پس از پنهان کردن از خلق، چه سود.

بلکه این هم بى‏شرمى دیگر که از خلق شرم کند و از خدا شرم نکند و ممکن است که مراد، این باشد که هر چند کسى آشکارا نکند و پنهان دارد، به زودى آشکار مى‏شود.

پس کسى که خواهد، فسق او آشکار نشود، چاره او این است که فسق نکند و ممکن است که معناى کلام، این باشد که فاجر و فاسق، کسى را توان گفت که فسق و فجور را آشکارا کند.

پس اگر کسى آن را پنهان دارد از مردم، اگر کسى بر آن مطّلع شود، او را فاسق و فاجر نگویند.

چنانکه در شرع وارد شده که کسى که گناهى را آشکارا و علانیه کند، غیبت او و نیّت آن گناه به او جایز است؛ امّا اگر پنهان دارد، غیبت او جایز نیست».

نکته قابل توجّه در« غرر» که مؤلف نیز در مقدمه بدان اشاره مى‏کند، این است که بسیارى از سخنان به ظاهر مستقل، در حقیقت، فقرات یک سخن بوده ‏اند.

براى مثال، کلمات ۵۵۶۱ و ۵۵۶۲« سلاح المذنب الاستغفار» و« سلاح الحازم الاستظهار» در حقیقت، یک جمله بوده ‏اند.

این شیوه مؤلف که در سراسر کتاب دیده مى ‏شود، با هدف سهولت بخشیدن به حفظ کردن جملات و« اوقع بودن در نفوس» انجام گرفته است.

یعنى مؤلف، به عمد سخنان چند بخشى را تقطیع کرده و آن‏ها را به صورت جملاتى مستقل در مى ‏آورده است تا حفظ آن‏ها آسان‏تر باشد. امّا اینکه این شیوه تا چه حد مؤثّر بوده، جاى پرسش است.

نکته دیگر، نسبت این کتاب با« نهج ‏البلاغه» است که ظاهراً از اقبال بیشترى در جامعه شیعى- و حتى سنّى- برخوردار بوده و به انحاى مختلف، شرح و تفسیر شده است؛

امّا« غرر» از این منظر، چندان موفّق نبوده است.

علّت این ناکامى، نیاز به بررسى بیشترى دارد؛ امّا آنچه در این مختصر مى‏توان بدان اشاره کرد، این است که شریف رضى، با شناخت عمیقى که از انواع سخن و اغراض آن داشته، توانسته است. فصل‏ بندى منطقى و مقبولى براى تألیف خود در نظر بگیرد و آن را در سه بخش سامان دهد:

خطبه‏ ها، نامه‏ ها و سخنان کوتاه امام.

این تقسیم ‏بندى،« نهج ‏البلاغه» را بسیار خواندنى کرده است،

به گونه‏ اى که هر کس آن را از آغاز تا پایان بخواند- حتى اگر با تاریخ اسلام آشنا نباشد- درست در فضایى که امام در آن مى‏زیسته، قرار مى‏گیرد و مى‏تواند وضعیت بحرانى آن روزگار را دریابد و تصویر درستى از مخالفان و موافقان آن حضرت به دست آورد.

شریف رضى، از سخنان کوتاه و حکیمانه ‏اى که از هر گونه مرز زمانى و مکانى فراتر مى‏رود نیز غفلت نکرده

و حدود پانصد سخن کوتاه حکمت‏ آمیز را نقل کرده است تا کسانى که خواستار چنین سخنانى هستند، نیز از این دریاى حکمت و راه بلاغت برخوردار شوند.

حال اگر فرضاً شریف رضى همه کتاب خود را به سخنان کوتاه امام- بى‏ هیچ اشاره‏ اى به مخاطبان آن- اختصاص مى‏داد، معلوم نبود، توفیق امروزى، نصیب کتابش گردد.

لیکن با شیوه خاصّ خود، توانست هر خواننده ‏اى را مجذوب کند.

آمدى، از این تنوّع و گونه‏ گونى سخن که لازمه محبوبیت و پایایى آن است، غفلت ورزیده و حدود یازده هزار سخن را نقل مى‏کند که غالباً تقطیع شده و جدا از بافت فکرى و جغرافیاى خاصّ خود است. لذا کتاب او امکان رقابت با کتابى چون« نهج ‏البلاغه» را از دست داده است.

ضعف اساسى کار آمدى،

آن است که پنداشته هر چه کمیّت چنین سخنانى بیشتر شود، قوّت آن افزایش مى‏یابد؛

حال آنکه انتخاب دقیق جاحظ و گزینش‏ گرى او و اکتفا به تنها یکصد سخن و یا شیوه شریف رضى و ارائه سخنان گوناگون حضرت، بیان کننده آن است که قوّت تأثیر، نتیجه ایجاز و اختصار است.

از این‏رو، به نظر مى‏ رسد که این کتاب عظیم و ارجمند، على‏رغم ارزش ادبى و تاریخى خود، نیازمند بازآفرینى است.

کسى چونان خود مؤلف، باید دست به کار شود و از این مجموعه گران‏سنگ، احادیثى را برگزیند و آن را با نظمى درونى و فکرى- نه به ترتیب الفبایى- عرضه کند.

البته تاکنون کتاب‏هایى تحت عنوان

« تصنیف غررالحکم»،« معجم غررالحکم» و… منتشر شده است؛

اما هنوز کار در همان افق است و باید همّتى دیگر ورزید و طرحى نو در افکند. باید روح« نهج ‏البلاغه» را در کالبد« غررالحکم» دمید و آن را در قالبى جدید عرضه کرد.

 

مطالعه این کتاب را به شما پیشنهاد می دهیم

کتاب ترجمه إثبات الوصیه للإمام علی بن ابی طالب علیه السلام

توضیحات تکمیلی

برند و سازنده

ویژگی

موضوعی

نقد و بررسی‌ها

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “کتاب شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحکم و درر الکلم‏”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

کتاب شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحکم و درر الکلم‏ ۴۹,۰۵۰ تومان ارزانتر از همه جا
eskişehir escort - escort adana