محصول به سبد خرید اضافه شد
0
۰ از ۵
(از ۰ نظر)

کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر

موجود
نام كتاب: خير الأثر در رد جبر و قدر
نويسنده: آيت الله حسن زاده آملى‏
موضوع: الهيات‏
زبان: فارسى‏
تعداد جلد: 1
تعداد
قیمت:
5,450 تومان ارزانتر از همه جا

کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر

 

 کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر، تاليف حسن حسن‏ زاده آملى، در مساله جبر و اختيار است. اين مساله از مسائل مهم كلامى است كه متكلمين و حكماء كتاب‏هاى زيادى در پيرامون آن به رشته تحرير درآورده ‏اند.

اشاعره كسانى هستند كه به جبر گرايش دارند. اينان معتقدند كه تمام افعال بندگان مخلوق خداى سبحان است و مجازا به انسان نسبت داده مى‏شود. در مقابل آنها معتزله قرار دارد كه در مشرب آنها، افعال انسان‏ها به خودشان واگذار شده است و خداوند قدرت انجام آن را به آنها داده است و هيچ نقشى در اعمال آنها ندارد.

در اين ميان شيعه نظريّه« الامر بين الامرين» را برگزيده است. اثر حاضر نظريه جبر و قدر را رد كرده و نظريه اماميه را اثبات مى‏نمايد.

 

ساختار محتوا کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر

 

 استاد مطالب خود را در پانزده بخش تدوين كرده است كه به طور اجمال به آنها اشاره مى‏شود:

بخش اوّل:

 در بخش اوّل بيان مى‏شود كه اختيار و اراده و قدرت چيست؟ و مختار و مريد و قادر كيست؟ اختيار آن است كه شخص يكى از دو طرف را كه براى فعل ثابت است،

ترجيح دهد به اين كه اراده جازمه پيدا شود كه متعلّق به يكى از دو طرف باشد، اگر اراده جازمه به عدم باشد، طرف عدم را ترجيح بدهد و الاّ طرف وجود را البتّه ترجيح شرطى دارد و آن اين است كه علم پيدا كند به مصلحت وجود يا مفسده عدم يا بالعكس بنابراين مختار بايد علمى به وجود صلاح داشته باشد اراده در ما حالتى است كه براى فاعل بعد از تصوّر فعل و تصديق به غايت فعل و حصول شوق حاصل مى‏شود و قدرت در ما بالقوّه است و مرجّحى بايد تا به فعليّت رسد.

بخش دوّم:

 بخش دوّم  کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر درباره اختيار و قدرت و اراده تحقيق مى‏كند. قدرت و اراده و داعى در انسان در مقايسه با بعضى افعالش متعدّد و صفات زائده بر ذاتند؛ ولى در حق تعالى عين ذات احديت ‏اند و با آن متّحد است.

نكته جالب اين كه علم و اراده و شوق و ميل يك معنى است كه در عوالم چهارگانه انسانى به وجود مى‏ آيد و در هر موطن به صورتى خاص كه مناسب آن موطن است، ظاهر مى‏گردد. پس محبت كه همان ارادت است، در عالم عقل عين قضيه و حكم است و در عالم نفس عين شوق است و در عالم طبيعت عين ميل است.

بخش سوّم:

 در بخش سوّم، تعريف متكلّم را درباره قدرت بيان نموده و آن را مورد نقد و بررسى قرار مى‏دهد. متكلّم قدرت را به« صحّت فعل و ترك» تعريف كرده است. بدين معنى كه صدور فعل و عدم صدور آن از قادر صحيح مى‏باشد.

 اين تعريف فقط در انسان و حيوان صحيح است؛ ولى در واجب الوجود اشتباه است. تعريف قدرت در واجب الوجود بايد چنين باشد« القدرة كون الفاعل بحيث ان شاء فعل و ان لم يشا لم يفعل» متأسفانه بعضى از متكلمان اماميه قدرت را ازلى نمى‏دانند و فيض باريتعالى را از او منقطع مى‏دانند؛ در حالى كه امام( ع) به صراحت مى‏فرمايد:

 ذات مقدس الهى عين حقيقت حيات و علم و قدرت و اراده و ساير صفات كمال است و تمام صفات وجودى در ذات ربوبى بر وجه اعلى و اشرف متحقّق است.

بخش چهارم:

 در بخش چهارم كتاب، سخن در جبر و تفويض است. اولين كسى كه مذهب جبر را آورد جهم بن صفوان بوده است.

 و علّت اين كه مذهب جبر را به اشعرى نسبت مى‏دهند، شايد بدين جهت است كه وى در ترويج اين مكتب سعى زيادى داشته است، ابوالحسن اشعرى به هشت واسطه به ابوموسى اشعرى مى‏رسد. ابوالحسن اشعرى در اوّل معتزلى بود، سپس از اعتزال عدول كرد و بزرگترين دشمن معتزل گرديد.

بخش پنجم:

 بخش پنجم كتاب مناظره ابوالحسن اشعرى با استادش ابوعلى جبّائى است. اين مناظره را ابن خلكان كه خود اشعرى است، در كتاب تاريخى خود مى‏آورد، سپس مذهب خود را تأئيد مى‏كند.

بخش ششم:

 در بخش ششم  کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر گفته مى‏شود كه اشعرى منكر قانون عليت در سلسله موجودات است. وى حتى انكار عليّت را در انتاج مقدمتين؛ يعنى صغرى و كبرى جارى مى‏كند وى قائل است كه احكام پنجگانه مبتنى بر مصالح و مفاسد در اشياء نيست و همه چيزها را بدون واسطه به باريتعالى اسناد مى‏دهد.

بخش هفتم:

 بخش هفتم  کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر بررسى نظريه كسب اشعرى است.

اشعرى افعال عباد را مكسوبشان مى‏داند، لذا ثواب و عقاب دارند؛ يعنى اراده بنده مقارن از براى فعل مى‏باشد؛ ولى آن اراده هيچ گونه تأثيرى در وجود آن فعل ندارد،

بلكه فعل از خداست كه در بنده ظاهر مى‏شود، مثل دست در آستين كه حركت مى‏كند و اصلا آستين از خود حركتى ندارد. پس بنده به منزله آستين و خدا به منزله دست است.

حركت از دست و ظهورش در آستين است. البته پوشيده نيست كه اين گونه كلمات به حسب ظاهر از اصل توحيد قرآنى و مبناى برهانى بعيد به نظر مى‏رسد، از سخنان ابن عربى هم استفاده مى‏شود كه وى كسب را صحيح مى‏داند، ولى كسب ابن عربى، غير از كسب اشعرى است.

بخش هشتم:

 در بخش هشتم کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر درباره آراى اهل تفويض در افعال بندگان سخن به ميان مى‏ آورد.

معتزله معتقد هستند كه هر چه مدح و ذمّ راجع بنده است، فعل بنده است و او فاعل آنست و به اختيار خود آن را انجام مى‏دهد. خداى متعال كارهاى عباد را به خودشان واگذار كرده است. و بزرگترين دليل معتزلى آنست كه اگر بنده را اختيار و فعل نباشد، تكليف او عبث و دعوت اولياء و انبياء و اوامر و نواهى الهى بى‏فايده خواهد بود.

با كمى دقت در آراء معتزله دانسته مى‏شود كه ادلّه آنها خطابى و عمدتا تمسّك به ظواهر آيات و اخبار متشابه است و اغلب برمبناى پندار سطحى و عاميانه مى‏باشد.

بخش نهم:

 در بخش نهم  کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر  ابتداء نقّادى هر دو طايفه را نسبت به يكديگر مطرح ساخته، سپس فساد هر دوى آنها را آشكار مى‏كند.

بخش دهم:

 در بخش دهم  کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر قدرى و آراى آنها مورد بحث و بررسى قرار مى‏گيرد. قدرى در بسيارى از روايات همان معتزلى است و فيض هم در وافى بدان تصريح نموده است كه اينان همان مفوّضه اند كه به قدرت و استقلال عبد در افعالش اعتقاد دارند.

ملاى رومى هم در مثنوى قدر را برمفوضه اطلاق كرده است، در جوامع روايى قدريه به مجوس امت تشبيه شده است، چون مجوس قائل به دو مبداء يزدان و اهريمن است. تفويضى هم در ايجاد افعال به دو مبداء معتقد است،

يكى خداوند كه بنده را ايجاد كرده است و ديگر بنده كه در ايجاد افعالش مستقل است، ما روايات زيادى داريم كه هر دو مكتب جبر و قدر را رد كرد و به امر بين الامرين ناظر است. در اين امر سوّم كه همان امر بين الامرين است،

فلاسفه را طريقه ‏اى است و بالاتر از طريقه عرفاست كه راسخون در علم‏اند. اينان كسانى هستند كه به سرّ كلمات ائمه اطهار( ع) نائل شده ‏اند، حكيم سبزوارى در شرح منظومه در بحث عموم قدرت حق تعالى مطالب شريفى دارند كه در رابطه با رد جبر و تفويض و اثبات امر بين الامرين مى‏باشد كه علاقمندان معارف عقل مى‏توانند، بدان جا رجوع نمايند.

بخش يازدهم:

 بخش يازدهم كتاب اختصاص به توحيد ذاتى، صفاتى و افعالى دارد. در اين بخش بطلان مذهب جبر و تفويض و حق بودن مذهب اماميه روشن مى‏شود. همچنين به رموز و اسرار بعضى از آيات و روايات نيز اشاره مى‏شود. با دقّت در مطالب اين بخش به آسانى توحيد صمدى كه محققان عرفا بر آن پافشارى مى‏كنند، دانسته مى‏شود.

بخش‏هاى ديگر کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر:

 بقيّه بخش‏هاى  کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر درباره اقسام فاعل بحث مى‏كند تا حقيقت مذهب اماميه روشن گردد، اقسام فاعل عبارتند از:

فاعل بالطبع، فاعل بالقسر، فاعل بالجبر، فاعل بالقصد، فاعل بالعنايه، فاعل بالرّضا، فاعل بالتجلى، فاعل بالتسخير، فاعل بالعشق البته فاعل بالعشق را مرحوم الهى قمشه‏اى در كتاب حكمت الهى بر اقسام فاعل افزودند. البته همه اقسام فاعل در انسان مصداق دارد از ميان اقسام فاعل، حق تعالى را فاعل بالتجّلى دانند كه با توحيد صمدى سازگار است. البته فاعل بالتجّلى و فاعل بالعشق را يك مآل است و هر يك از آنها معاضد يكديگرند.

مشخصات کالا
برند و سازنده

هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.

اولین کسی باشید که دیدگاهی می نویسد “کتاب خير الأثر در رد جبر و قدر”

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

کالاهای مرتبط

رفتن به بالای صفحه

آشنایی با ما

کتابخانه دیجیتال اشارت جایگاه فرهنگی و علمی تخصصی در مجموعه بزرگ اشارت میباشد که با موجود نمودن انواع کتابخانه های موضوعی کتب کهن و بسیار نفیس را بصورت دیجیتال و الکترونیک منتشر نموئده و به اهل علم و معرفت ارائه مینماید .

ایران-تهران- ستارخان
تلفن: 02166561928

موضوعات تخصصی

کلیه حقوق این سایت متعلق است به مجموعه بزرگ اشارت --طراح :طراحان برتر اشارت

eskişehir escort - escort adana